Ek İşe Başlamak İçin Hangi Beceriler Gerekir?

Ek işe başlamak isteyen birçok kişinin ilk düşündüğü şey ne yapabileceğinden önce neyi bilmediği oluyor: “Dijital araçlarda çok iyi değilim”, “Sosyal medya konusunda deneyimim yok”, “Satış yapmayı bilmiyorum” veya “Daha önce kendi işimi yönetmedim.”

Oysa ek işe başlamak için herkeste bulunması gereken uzun bir beceri listesi yoktur. Gereken beceriler seçtiğiniz iş modeline göre değişir. Üstelik bugün sahip olduğunuz bazı becerileri bir “iş becerisi” olarak görmüyor olabilirsiniz.

İnsanlarla rahat iletişim kurmak, düzenli takip yapmak, araştırmak, yazmak, görsel hazırlamaktan hoşlanmak veya bir işi planlı biçimde sürdürebilmek farklı iş modellerinde kullanılabilecek becerilerdir.

Özellikle dijital ortamda yürütülen işlerde başlangıç için çoğu zaman üç temel yetkinlik yeterli bir zemin oluşturur: düzenli takip, anlaşılır iletişim ve temel dijital araç kullanımı.

Tasarım, video üretimi, reklam yönetimi veya ileri düzey teknik bilgi ise seçilen modele göre sonradan geliştirilebilir.

Bu nedenle başlangıç sorusu yalnızca “Hangi becerilere ihtiyacım var?” olmamalı. Bir başka önemli soru da şudur:

“Ben zaten hangi becerilere sahibim ve bunları nasıl kullanabilirim?”

Ek iş modelleri birbirinden farklı olsa da özellikle çevrim içi yürütülen işlerde bazı temel beceriler ortaklaşır.

1. Düzenli takip

Ek işte en çok ihtiyaç duyulan becerilerden biri düzenli takiptir.

Bekleyen işleri bilmek, mesajları kontrol etmek, yapılacakları not almak, başladığınız işi tamamlamak ve belirli aralıklarla süreci gözden geçirmek basit görünse de sürdürülebilirlik açısından önemlidir.

Örneğin dijital mağaza yönetiyorsanız ürünleri, müşteri taleplerini, sipariş süreçlerini ve mağazanızdaki değişiklikleri takip etmeniz gerekir. İçerik üretiyorsanız hangi içeriğin ne zaman hazırlanacağını planlamanız gerekir.

Burada gereken şey karmaşık bir proje yönetimi bilgisi değil, işin devamlılığını sağlayabilecek bir düzen oluşturabilmektir.

2. Anlaşılır iletişim

Dijital ortamda yürütülen birçok işte iletişimin önemli bir bölümü yazılı gerçekleşir.

Bir müşterinin sorusuna cevap vermek, tedarikçiyle iletişim kurmak, ürün hakkında bilgi vermek veya sosyal medya üzerinden gelen bir mesaja yanıt vermek buna dahildir.

Kusursuz metinler yazmak zorunda değilsiniz. Önemli olan karşınızdaki kişinin sorusunu anlayabilmek ve cevabınızı açık biçimde aktarabilmektir.

İletişim becerisi zaman içerisinde de gelişir. Benzer sorularla karşılaştıkça hangi bilgilerin daha anlaşılır olduğunu, nerede daha fazla açıklama gerektiğini ve nasıl bir iletişim dili kullanmak istediğinizi daha iyi fark edersiniz.

3. Temel dijital araç kullanımı

Çevrim içi bir ek iş düşünüyorsanız bilgisayar veya telefon üzerinden temel işlemleri gerçekleştirebilmeniz gerekir.

Bir panele giriş yapmak, dosya yüklemek, form doldurmak, e-posta kullanmak, mesajları takip etmek veya temel internet araştırması yapmak bunun içerisindedir.

Kodlama bilmek veya ileri düzey teknik bilgiye sahip olmak ise çoğu dijital iş modelinde başlangıç şartı değildir.

Hazır altyapıların yaygınlaşması, daha önce teknik bilgi gerektiren birçok işlemin kullanıcı panelleri üzerinden yapılabilmesini mümkün hale getirmiştir.

İnsanların başlamasını geciktiren konulardan biri, daha ilk günden her şeyi bilmesi gerektiğini düşünmesidir.

Özellikle e-ticarette bazı beceriler faydalıdır ancak başlangıç koşulu değildir.

Kodlama bilgisi bunlardan biridir. Hazır e-ticaret altyapılarında dijital mağazanın temel teknik yapısını sıfırdan kodlamak gerekmez.

Profesyonel tasarım bilgisi de başlangıç şartı değildir. Ürün görsellerinin düzenlenmesi ve temel sosyal medya içeriklerinin hazırlanması için kullanılabilecek hazır araçlar ve yapay zeka destekli çözümler bulunmaktadır.

Dijital reklam uzmanlığı faydalı olabilir ancak bir dijital mağaza oluşturabilmek için önceden reklam uzmanı olmak gerekmez. İçerik üretimi, sosyal medya ve farklı tanıtım yöntemleri de sürecin parçalarıdır.

Muhasebe uzmanlığı da girişimcinin kendisinin üstlenmesi gereken bir uzmanlık alanı değildir. Ancak kendi faaliyetinden doğan mali ve yasal yükümlülükleri bilmesi ve gerektiğinde mali müşavir gibi uzmanlardan destek alması önemlidir.

Buradaki temel ayrım şudur:

Bir konunun süreçte önemli olması, o konuda başlangıçta uzman olmanız gerektiği anlamına gelmez.

“Benim özel bir becerim yok” düşüncesi çoğu zaman kişinin günlük hayatta zaten kullandığı yetkinlikleri beceri olarak görmemesinden kaynaklanır.

Örneğin işinizde sürekli müşterilerle konuşuyorsanız iletişim konusunda deneyim sahibisinizdir. Düzenli rapor hazırlıyorsanız takip ve organizasyon tarafınız güçlü olabilir. Sosyal medyada içerik hazırlamaktan hoşlanıyorsanız görsel iletişim konusunda doğal bir yatkınlığınız olabilir.

Becerilerinizi kabaca dört grupta düşünebilirsiniz:

Buradaki amaç kendinizi tek bir gruba yerleştirmek değildir. Birden fazla alanda güçlü olabilirsiniz veya zaman içerisinde farklı beceriler geliştirebilirsiniz.

Dört alanın tamamında güçlü olmayı beklemek ise gereksizdir.

Ek iş seçerken güçlü olduğunuz tarafları kullanabileceğiniz ve eksik olduğunuz tarafları zaman içerisinde geliştirebileceğiniz bir model bulmak daha gerçekçi bir başlangıç sağlar.

Bu düşünce oldukça yaygın olsa da çoğu zaman tam olarak doğru değildir.

Daha önce profesyonel tasarım yapmamış, e-ticaret deneyimi yaşamamış veya dijital pazarlama eğitimi almamış olabilirsiniz. Bu, hiçbir beceriniz olmadığı anlamına gelmez.

Başlangıç için önce uzmanlık değil, yapabileceğiniz küçük ve tekrar edilebilir işleri belirlemek daha faydalıdır.

Örneğin hazır bir ürün ekosistemi bulunan dijital mağazada ürünleri incelemek, uygun ürünleri seçmek, ürün bilgilerini kontrol etmek, mağaza düzenini oluşturmak ve gelen talepleri takip etmek başlangıçta yapılabilecek işlerdir.

İlk ürün açıklamanızı hazırlamak uzun sürebilir. Onuncu açıklamada daha hızlı olabilirsiniz. İlk sosyal medya içeriğini oluştururken ne yazacağınızı düşünmek zor gelebilir. Zaman içerisinde kendi anlatım biçiminiz oluşabilir.

Çünkü bazı beceriler önce tamamen öğrenilip sonra kullanılmaz.

Yapıldıkça gelişir.

Bu nedenle başlangıç için en önemli yetkinliklerden biri de öğrenmeye açık olmaktır.

İnternette “en iyi ek işler” şeklinde uzun listeler bulabilirsiniz. Fakat herkes için aynı iş modelinin uygun olması mümkün değildir.

Seçim yaparken kendinize üç basit soru sorabilirsiniz.

Hangi işi yaparken zamanın geçtiğini daha az fark ediyorum?

İnsanlarla konuşmayı seviyorsanız iletişim ağırlıklı işler size daha doğal gelebilir. Araştırmak ve yazmak hoşunuza gidiyorsa içerik tarafı daha uygun olabilir. Görsellerle uğraşmayı seviyorsanız ürün tanıtımı veya sosyal medya içerikleri ilginizi çekebilir.

Günlük hayatımda zaten ne yapıyorum?

Mevcut işiniz veya günlük yaşamınız size düşündüğünüzden daha fazla beceri kazandırmış olabilir.

İş yerinde Excel tabloları ve raporlarla ilgileniyorsanız düzen ve takip konusunda avantajlı olabilirsiniz. İnsanlarla sürekli iletişim kurduğunuz bir işte çalışıyorsanız müşteri iletişimi size daha kolay gelebilir.

Zaten sahip olduğunuz beceriyi kullanmak, başlangıçtaki öğrenme yükünü azaltabilir.

Hangi işi yapmak istemiyorum?

Bu soru en az diğerleri kadar önemlidir.

Kamera karşısına çıkmaktan hiç hoşlanmıyorsanız sürekli video üretimine dayalı bir model uzun vadede size uygun olmayabilir. İnsanlarla yoğun iletişim sizi yoruyorsa sürekli müşteri görüşmesi gerektiren bir iş tercih etmeyebilirsiniz.

Ek iş seçerken yalnızca “Neyi yapabilirim?” değil, “Neyi uzun süre yapmak istemem?” sorusunu da düşünmek gerekir.

Çünkü sürdürülebilir bir çalışma biçimi, kişinin güçlü yönleri kadar sınırlarıyla da uyumlu olmalıdır.

Dijital mağaza yönetiminde bütün beceriler aynı anda kullanılmaz. İhtiyaçlar mağazanın bulunduğu aşamaya göre değişebilir.

Başlangıçta düzen ve takip öne çıkar. Paneli tanımak, hazır ürün ekosistemini incelemek, ürün seçmek ve mağazanın temel düzenini oluşturmak gerekir.

Ürünlerin tanıtımında iletişim önem kazanır. Ürünün ne sunduğunu anlayıp bunu müşterinin anlayabileceği şekilde aktarabilmek gerekir.

Mağaza geliştikçe görsel ve metin üretimi daha fazla önem kazanabilir. Ürünlerin nasıl sunulduğu, sosyal medya içerikleri, ürün açıklamaları ve mağazanın genel iletişim dili üzerinde çalışılabilir.

Süreklilikte yeniden düzen ve takip devreye girer. Ürünler, müşteri talepleri, tedarikçi bilgileri, içerikler ve mağaza düzeni belirli aralıklarla gözden geçirilir.

Bu sıralama önemli bir gerçeği gösterir:

Bugün ihtiyacınız olmayan bir beceriyi sırf ileride gerekebilir diye başlangıçta tamamen öğrenmeye çalışmanız gerekmez.

İhtiyaç ortaya çıktıkça becerilerinizi geliştirebilirsiniz.

Bir alanda eksik olduğunuzu fark etmek, o iş modelinden vazgeçmeniz gerektiği anlamına gelmez.

Eksik becerileri geliştirmenin farklı yolları vardır.

Yaparak öğrenmek bunlardan biridir. Bir işi tekrar ettikçe hem hızınız hem de neye dikkat etmeniz gerektiğine ilişkin farkındalığınız artabilir.

Eğitimden yararlanmak başka bir seçenektir. Özellikle yeni bir konuyu öğrenirken yapılandırılmış eğitimler, dağınık biçimde farklı kaynaklardan bilgi toplamaya kıyasla daha düzenli bir öğrenme yolu sağlayabilir.

Mağazanolsun kullanıcıları için Mağazanolsun Akademi, e-ticaret süreçlerinin farklı noktalarında yararlanılabilecek eğitim içerikleri ve canlı buluşmalar sunar. Böylece kullanıcıların yalnızca başlangıçta değil, mağazalarını yönetirken yeni bir konu ortaya çıktığında da öğrenmeye devam edebilecekleri bir yapı oluşturulur.

Teknolojiden yararlanmak da beceri açığını azaltabilir. Yapay zeka destekli araçlar içerik hazırlama, ürün görselleri üzerinde çalışma veya bilgiye ulaşma gibi günlük süreçlerde yardımcı olabilir.

Son olarak her beceriyi aynı seviyede geliştirmek zorunda olmadığınızı da unutmamak gerekir.

Video üretmek size uygun değilse iletişiminizi ağırlıklı olarak video üzerine kurmanız gerekmez. Uzun metinler yazmak güçlü tarafınız değilse görsel içeriklere daha fazla ağırlık verebilirsiniz.

Amaç her konuda uzman olmak değil, güçlü olduğunuz taraflarla başlayıp ihtiyacınız olan becerileri zaman içerisinde geliştirmektir.

Yapay zekanın yaygınlaşmasıyla birlikte “Artık hangi becerilere ihtiyaç var?” sorusu da değişiyor.

Bugün yapay zeka araçları metin hazırlamaya, görsel üretmeye, fikir geliştirmeye ve bilgiye daha hızlı ulaşmaya yardımcı olabiliyor. Ancak bu durum temel becerilerin önemini ortadan kaldırmıyor.

Örneğin bir yapay zeka aracı sosyal medya metni hazırlayabilir. Fakat hangi ürünün tanıtılacağına, hedef kitlenin kim olduğuna ve hazırlanan metnin markaya uygun olup olmadığına yine kullanıcının karar vermesi gerekir.

Benzer şekilde görsel oluşturmak kolaylaşabilir ancak hangi görselin ürünü doğru temsil ettiğini değerlendirmek gerekir.

Bu nedenle yapay zeka çağında öne çıkan becerilerden biri de çıktıyı değerlendirebilmek ve doğru yönlendirmeyi yapabilmektir.

Mağazanolsun bünyesinde geliştirilen MAI ekosistemindeki MAI Social, MAI Studio ve MAI Help gibi araçlar da bu anlayışla girişimcinin farklı süreçlerine yardımcı olur.

Teknoloji işi sizin yerinize sahiplenmez; işinizi yönetirken kullanabileceğiniz araçları genişletir.

Başlangıçta uzun bir “öğrenilecekler listesi” hazırlamak yerine ihtiyaç sırasına göre ilerlemek daha yönetilebilir olabilir.

İlk olarak seçtiğiniz iş modelinin nasıl çalıştığını öğrenin. Ardından ilk işlemleri yapabilmek için gerçekten gerekli olan temel araçlara odaklanın. Uygulamaya başladıktan sonra karşınıza çıkan eksikleri not edin ve öğrenme planınızı bunlara göre geliştirin.

Örneğin dijital mağaza oluşturuyorsanız ilk hedefiniz profesyonel reklam kampanyası yönetmek olmak zorunda değildir.

Önce mağazanızı tanımak, ürün ekosistemini incelemek, ürünleri konumlandırmak ve temel yönetim süreçlerini öğrenmek daha anlamlıdır. İçerik üretimi gündeme geldiğinde sosyal medya araçlarını, ihtiyaç oluştuğunda ise daha ileri dijital pazarlama konularını öğrenebilirsiniz.

Bu yaklaşım, “başlamadan önce her şeyi öğrenmeliyim” düşüncesinin yarattığı yükü azaltır.

Önce ihtiyacınız olanı öğrenin, uygulayın, sonra bir sonraki ihtiyaca geçin.

Mağazanolsun'un yaklaşımındaki fark, kullanıcıya yalnızca dijital mağaza altyapısı sunmak yerine, e-ticaret faaliyetinin arka planındaki teknoloji ve operasyon ihtiyaçlarını da bir arada yönetebileceği bir yapı oluşturmaktır.

Hazır e-ticaret mağazası altyapısı teknik başlangıcı kolaylaştırırken, ürün ve tedarikçi ekosistemi kullanıcının kendi ürününü üretme zorunluluğu olmadan farklı ürün gruplarını değerlendirebilmesine imkan sağlar.

Eğitim ve destek ekosistemi ise kullanıcıların süreç içerisinde ihtiyaç duydukları becerileri geliştirmelerine yardımcı olur. MAI gibi yapay zeka destekli araçlar da içerik, görsel ve bilgiye erişim gibi alanlarda günlük çalışmayı destekler.

Böylece kullanıcı ihtiyaç duyduğu teknoloji ve desteklerden yararlanırken odağını ürün seçimi, ürünlerin tanıtımı, içerik üretimi ve dijital mağazasını geliştirmeye verebilir.

Buradaki amaç girişimcinin hiçbir şey öğrenmeden ilerlemesi değildir.

Tam tersine, her şeyi daha başlamadan bilmesi gerekmeden öğrenmeye başlayabileceği bir ortam oluşturmaktır.

Ek işe başlamak isteyen biri için en büyük engellerden biri kendisini hazır hissetmemektir.

Ancak hazır olmak her şeyi bilmek anlamına gelmez.

Belki insanlarla iyi iletişim kuruyorsunuz. Belki düzenli ve planlısınız. Belki araştırmayı seviyorsunuz. Belki görsel hazırlamak hoşunuza gidiyor. Belki de hiçbirini güçlü yönünüz olarak görmüyorsunuz ama yeni bir şeyi öğrenmek konusunda sabırlısınız.

Bunların her biri başlangıç için kullanılabilecek bir noktadır.

E-ticaret dahil birçok dijital iş modelinde becerilerin önemli bir bölümü uygulama sırasında gelişir.

Bu nedenle başlangıçta kendinize “Bende gereken bütün beceriler var mı?” diye sormak yerine şu soruyu sormak daha faydalı olabilir:

“Elimdeki becerilerle bugün hangi küçük adımı atabilirim?”

Çünkü çoğu zaman başlangıç için ihtiyaç duyulan şey eksiksiz bir beceri seti değil; öğrenmeye devam edebileceğiniz bir çalışma düzenidir.

T.C. Ticaret Bakanlığı – Türkiye'de E-Ticaretin Görünümü

T.C. Ticaret Bakanlığı – Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi (ETBİS)

TÜİK – Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması

Europass – Skills Intelligence ve Dijital Beceriler

Mağazanolsun Akademi – Eğitimler ve Canlı Buluşmalar

Mağazanolsun Blog – Evden Ek Gelir Nasıl Elde Edilir?

Mağazanolsun Blog – Hiç Teknik Bilgisi Olmayanlar İçin E-Ticaret Sitesi Kurma Rehberi